Đôi lời của tác giả về cuốn sách Thủ lĩnh Rô Đồng:

“Tôi sinh ra ở một vùng nông thôn miền núi, tỉnh Quảng Ninh. Bố mẹ tôi là cán bộ, công nhân nông trường, cả tuổi thơ tôi gắn liền với cánh đồng và rừng núi. Nhà tôi nuôi ngan, gà, ong mật, vườn thì trồng rau, cây ăn quả. Thuở ấy, chúng tôi đi học nửa ngày, nửa ngày còn lại lên rừng chặt củi hoặc đi chăn ngan, chăn vịt, kiếm rau, bắt cá ngoài đồng. Tôi thường theo mẹ đi bắt tôm cua cá ngoài cánh đồng hoặc cùng hai chị gái, bạn bè tát vũng, khoi mương đùa nghịch. Một tuổi thơ gắn liền với thiên nhiên và những sinh vật quen thuộc của nông thôn ruộng đồng, những kí ức tuổi thơ ấy luôn ám ảnh tôi.

Khi tôi trưởng thành, viết văn, tôi thấy con tôi và những em nhỏ ở thành phố biết về thiên nhiên cây cỏ quá ít, thậm chí không phân biệt được con ngan khác con vịt, không biết con cá rô khác con cá chép... Trẻ em ở thành phố thiệt thòi khi không biết đồng quê và những con vật thân thuộc, gần gũi với người Việt từ ngàn đời. Vì thế tôi viết truyện thiếu nhi, truyện đồng thoại cho con mình đọc, cho các em nhỏ đọc. Tôi muốn các em hiểu biết về cảnh nông thôn, cánh đồng, về những sinh vật gần gũi xung quanh, tôi viết về anh em nhà ong, bác ngan, anh cá rô, chị ốc, bác rùa, chú chim sẻ... Tôi mong rằng qua trang sách nhỏ, các em biết thêm về cuộc sống nơi thôn dã, những điều mộc mạc, giản dị của thiên nhiên nhưng không kém phần sinh động, lí thú”.

Đúng như tên sách, Thủ lĩnh Rô Đồng kể về cậu Cá Rô đang tung tăng bơi lội dưới lạch nước thì bị con người bắt nhốt vào bể cá. Vượt qua cơn choáng váng ban đầu, Rô Đồng bắt đầu thích nghi với môi trường sống mới, đồng thời làm quen với những cư dân tại đây: chị em Cá Vàng, anh Cua Kềnh, bác Rùa, anh Cá Tỳ Bà, v.v. Mỗi cư dân một tính cách, kiêu kì, nóng nảy, trầm tĩnh, xốc nổi… song dần dà họ cũng tìm lối để hòa hợp, và đâu ai ngờ rằng “người mới đến” lại trở thành thủ lĩnh, thổi bùng trong họ ước ao tìm-về-đồng-ruộng: 

“Ý định thoát khỏi bể cá lớn dần trong Rô Đồng. Cậu không sống mãi ở đây được, đây đâu phải là ngôi nhà của cậu, cũng không phải quê hương hay thiên đường, nơi cậu sống là ở những cánh đồng, dòng sông mương máng như bao đời loài Rô Đồng vẫn thế.

Nhưng Rô Đồng không muốn đi một mình, cậu muốn giúp những cư dân xóm bể cá có cùng ước muốn trở về cánh đồng.”

Thế là một kế hoạch đào tẩu được vạch ra trong vô vàn cảm xúc, nghĩ suy, “người” thì bình tĩnh, vững lòng: “Tự do có cái giá của nó, không ai được làm nhụt chí cả đoàn”; “người” thì lo lắng, phân vân: “Anh có tin chúng mình thoát được và cuộc sống bên ngoài sẽ tốt chứ?”; có máu đổ, có nước mắt rơi, nhưng rốt cục tất cả đã thoát được tới con mương nhỏ. Câu chuyện tưởng chừng khép lại có hậu, song những biến cố tiếp tục ập đến làm mỗi cư dân bể cá lại ôm một tâm tư, nỗi niềm riêng. Dẫu rất cảm mến, thương quý nhau, họ vẫn buộc phải lựa chọn những hướng đi khác cho bản thân, ngay cả Rô Đồng cũng vậy. 

Kể câu chuyện về loài vật, nhưng Uông Triều xây dựng một xã hội thu nhỏ mang khá nhiều tính người, ở đó cũng có “quê” có “tỉnh”, tinh thần tương trợ đan xen với mâu thuẫn, niềm vui ngọt ngào hòa lan với nỗi buồn chua chát, các tình huống đều thể hiện những lối sống muôn vẻ muôn điệu. 

Giọng văn của Uông Triều nhỏ nhẹ, tự nhiên, ngay cả trong những đoạn cao trào, chính vì vậy truyện Thủ lĩnh Rô Đồng quả thực rất gần gũi trẻ em, dễ dàng khơi gợi ở các em những câu hỏi, những câu trả lời, dẫn dắt các em cảm nhận từng bài học qua một hành trình trưởng thành:

“Cả đoàn tỏa đi theo cách sống riêng của mỗi loài. Rô Đồng phi thân vào một ruộng lúa xanh non, cậu bơi lội, kiếm ăn, vui chơi và trong giấc ngủ, cậu vẫn có những giấc mơ của riêng mình…”

Cách hành văn và ngôn từ tươi sáng, đầy sức sống của cuốn sách cũng là yếu tố trợ giúp các bạn nhỏ phát triển khả năng đọc hiểu, cảm thụ một cách chủ động, ấn tượng.