“Sông Côn mùa lũ” gồm 101 chương, mở đầu năm 1765 khi hai anh em Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ theo học giáo Hiến - một nhà nho vừa trốn nạn Trương Phúc Loan chuyên quyền, từ Phú Xuân lánh vào quê vợ (An Thái, Quy Nhơn) và kết thúc năm 1792 khi Nguyễn Huệ - lúc này đã lên ngôi vua, lấy niên hiệu là Quang Trung - mất, An (con giáo Hiến, người yêu thời niên thiếu của Nguyễn Huệ) ra Phú Xuân dự đám tang vua Quang Trung. Qua hơn 1000 trang sách, không chỉ đơn thuần miêu tả cuộc khởi nghĩa Tây Sơn và những chiến công của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ mà tác giả Nguyễn Mộng Giác đã mượn câu chuyện thăng trầm, tan hợp đầy sóng gió của gia đình ông giáo Hiến và ba anh em Tây Sơn để tái hiện lịch sử dân tộc ta trong suốt gần ba thập kỷ cuối thế kỷ 18.

            Là một người con sinh ra trên mảnh đất võ Bình Định, cũng là nơi khởi nguồn, dựng lên nghiệp lớn của ba anh em nhà Tây Sơn, lại có nhiều năm sinh sống trên mảnh đất Huế - kinh đô Phú Xuân xưa, sự am tường và tình yêu với quê hương, đất nước đã khiến trang văn của Nguyễn Mộng Giác đậm đặc hơi thở của lịch sử. Hơn 1000 trang sách, với lớp lang, chương hồi mạch lạc, hàng trăm nhân vật vảo ra, đi lại, sống động, chính xác đến từng chi tiết, trong đó, có nhiều nhân vật lịch sử đã đi vào sử sách, được đông đảo bạn đọc ngày nay biết đến như anh em nhà Tây Sơn, Nguyễn Hữu Chỉnh, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, Ngô Thì Nhậm, Ngô Văn Sở, Phan Huy Ích... Họ hiện lên dung dị, trung thực, đời thường qua ngòi bút khách quan, sự nhìn nhận công bằng, khoa học của tác giả. Với hơn 40 đầu sách tham khảo, nhiều văn bản quan trọng liên quan đến giai đoạn lịch sử này như Hoàng Lê nhất thống chí, La Sơn phu tử (của Hoàng Xuân Hãn), Tuyển tập thơ văn Ngô Thì Nhậm... cho đến những cuốn sách nghiên cứu về Nguyễn Huệ, được ông trích dẫn hoặc mượn để xây dựng cốt truyện đã bảo đảm cho tính chân thật lịch sử của tác phẩm. Cả những chi tiết nhỏ như mức thu thuế người dân, cách bắt lính, từng bờ lau, bãi sậy của Phú Xuân, Gia Định:  nếp nhà đất kinh kì Thăng Long, Phố Hiến... Nguyễn Mộng Giác đều căn cứ vào tư liệu lịch sử, cho thấy một tinh thần làm việc nghiêm cẩn, công phu. Bởi vậy mà một bức tranh xã hội Việt Nam, với rất nhiều kiếp người, số phận, từ những người lao động nghèo, mẹ góa, con côi đến tất cả bộ mặt quan lại phong kiến đều hiện lên sống động, người đọc sẽ thích thú khi được đắm chìm vào không khí của một thời đại nhiều biến động, đã cách xa cả trăm năm.

                Trong Sông Côn mùa lũ, tình yêu cũng tạo nên một mạch chảy âm thầm mà bất diệt. Người đọc sẽ cảm thấy thú vị khi nhận ra một mặt rất đời thường của người anh hùng  đánh Nam dẹp Bắc, lòng mang bao hoài bão lớn lao, đập tan bộ máy quyền lực hàng trăm năm của vua Lê, chúa Trịnh, nhưng cả cuộc đời vẫn mãi hoài niệm mối tình đầy nuối tiếc, không trọn vẹn với người con gái tên An. Nguyễn Mộng Giác đặt Quang Trung - Nguyễn Huệ vào một cuộc tình nhiều day dứt để khám phá người anh hùng này ở khía cạnh đời thường, để thấy ông là con người nặng ơn nghĩa và cũng bị nhiều giới hạn thường tình. Ông lựa chọn cho mình lịch sử nhưng chính trong dòng chảy lịch sử vĩ đại, con người kiệt xuất như Nguyễn Huệ cũng chỉ là “chất gây men” cho một cuộc vận chuyển thời cuộc khổng lồ, là “con cá bơi khỏe giữa dòng lũ”, được lịch sử đặt vào tay vận hội. Đó là cách nhìn đặc biệt của Nguyễn Mộng Giác mà bạn đọc sẽ khám phá được trong tác phẩm. 

Điểm đặc biệt của tác phẩm là Nguyễn Mộng Giác không chỉ tập trung tái hiện hình tượng anh hùng của Nguyễn Huệ - Quang Trung, hiện thân cho thời đại bão táp nông dân khởi nghĩa mà còn rất dụng công trình bày số phận cay đắng, bọt bèo của người dân trước bao thăng trầm lịch sử, nhất là nỗi đa đoan của những người phụ nữ trong cơn binh lửa. Tác giả cũng triển khai song song mạch chủ đề về trí thức, tầng lớp nho sĩ lạc lõng giữa thời cuộc. Có biết bao câu hỏi được đặt ra cho lớp người này: đâu là bản tính, bản lĩnh, đâu là thân phận, là sứ mệnh, thế nào là trung quân, là ái quốc? Chính những nội dung giàu chất thế sự ấy tạo ra âm ba mạnh mẽ trong lòng người đọc.

Trong lần tái bản này, Nhà xuất bản bố cục lại 101 chương truyện thành ba tập lớn, theo những sự kiện nổi bật: 

            Tập 1 (từ chương 1 đến hết chương 32): Bắt đầu từ năm 1765, sau khi Trương Phúc Loan giết quan Nội hữu Trương Văn Hạnh, ông giáo Hiến đem gia đình (gồm Kiên, Chinh, Lãng, An và bé Út cùng bà giáo) trốn khỏi Phú Xuân về An Thái – quê vợ của giáo Hiến. Tại đây, ông giáo gặp gỡ Biện Nhạc (Nguyễn Nhạc), và được nhờ cậy dạy dỗ cho hai anh em Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ. Nguyễn Huệ từ nhỏ bộc lộ tư chất thông minh và cái nhìn sâu sắc. Tình hình An Thái rối ren, quan lại lộng hành, giáo Hiến cùng gia đình lên Tây Sơn Thượng, trở thành quân sư cho Nguyễn Nhạc, tham gia cố vấn cho quân Tây Sơn về đường lối chính trị. Tuy nhiên, giải pháp phò tá Hoàng tôn Dương của ông giáo không đem lại hiệu quả Tây Sơn mong muốn. Nhạc chọn giải pháp hợp tác với chúa Trịnh. Giáo Hiến bị thất sủng và dần dần bị cô lập.

            Tập 2 (từ chương 33 đến hết chương 62): Nguyễn Huệ thể hiện tài thao lược và khả năng dụng binh của mình với trận thắng đầu tiên ở Phú Yên. An – con gái ông giáo được Nguyễn Nhạc làm mối cho Lợi, chấm dứt mối tình còn chưa thành hình của An và Huệ. Vị thế của ông giáo ngày càng lung lay, gia đình bị dời về Bằng Châu, nơi ông sống những năm cuối đời tâm thần không tỉnh táo và qua đời. Nguyễn Nhạc xưng vương, lấy niên hiệu là Thái Đức, xây dựng Hoàng đế thành, bắt đầu giai đoạn vừa củng cố quyền lực vừa ổn định đời sống nhân dân. Nguyễn Huệ với vai trò mới là Long Nhương tướng quân đã cầm quân đánh thắng quân Xiêm xâm lăng ở trận Rạch Gầm, Xoài Mút và cuối cùng là thắng lợi vẻ vang, chiếm thành Phú Xuân, làm lung lay bộ máy mục ruỗng của nhà chúa Trịnh.

            Tập 3 (từ chương 63 đến hết): Nguyễn Huệ nghe lời khuyên của Nguyễn Hữu Chỉnh, thừa thắng kéo quân tiến ra Thăng Long, dưới ngọn cờ “Phò Lê diệt Trịnh”. Thăng Long sụp đổ dưới sức tiến công của Tây Sơn. Trịnh Khải chết, vua Lê Hiển Tôn gả Công chúa Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ, sau đó băng hà, Lê Chiêu Thống lên ngôi. Vua Thái Đức ra Thăng Long khuyên Nguyễn Huệ trở về, giao thành Phú Xuân cho Nguyễn Huệ cai quản. Với tham vọng và chí lớn, muốn thâu tóm và thống nhất giang sơn một mối, không chấp nhận sự an phận, tầm nhìn hẹp của vua Thái Đức, Nguyễn Huệ đã tấn công vào Gia Định. Mối quan hệ giữa ba anh em nhà Tây Sơn rạn nứt. Nguyễn Huệ xưng vương lấy hiệu là Quang Trung năm 1788 ở Phú Xuân, tiến công ra Thăng Long với chiến thắng Mậu Thân vang dội, đánh đuổi hơn 20 vạn quân Thanh. Giữa tình hình thế nước non trẻ, Nguyễn Ánh quay trở lại tấn công Gia Định thì vua Quang Trung đột ngột băng hà, tham vọng thống nhất giang sơn bờ cõi dang dở. 

Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam trân trọng giới thiệu tới bạn đọc!