Trong kỷ nguyên số, AI có thể xử lý thông tin nhanh hơn bất kỳ con người nào, nhưng AI không tự hiểu về bối cảnh văn hóa, không phân biệt đúng sai theo chuẩn mực đạo đức, và hoàn toàn có thể khuếch đại sai lệch nếu dữ liệu ban đầu chứa định kiến. Khi AI được giao quyền viết, tóm tắt, thậm chí “tư vấn” cho chúng ta, thì việc con người có khả năng chất vấn, kiểm chứng và phân tích những gì AI đưa ra lại trở thành “kỹ năng sống còn”.

Theo hai chuyên gia đầu ngành Richard Paul và Linda Elder, tư duy phản biện là năng lực giúp chúng ta định hướng giữa biển tin giả, quảng cáo trá hình và “cú hích cảm xúc”. Tư duy phản biện vừa là công cụ phân tích, vừa là tấm gương soi chiếu chính mình: Điều gì thôi thúc ta suy nghĩ, lập luận của ta có thực sự công bằng, và quyết định của ta có dựa trên sự thật hay chỉ dựa trên niềm tin thuận tai?

Cuốn sách Tư duy phản biện: Học cách dùng công cụ tư duy của người xuất chúng (NXB Phụ nữ Việt Nam phát hành) không phải là lý thuyết suông, tác giả không chỉ dạy bạn cách nghĩ như thế nào, mà quan trọng là dạy bạn cách thay đổi lối suy nghĩ lười biếng, cảm tính và sai lầm của chúng ta mỗi ngày. Họ không đưa ra câu trả lời, mà trao cho bạn những công cụ để tự tìm thấy câu hỏi đáng giá nhất, cũng như học cách tư duy của một người xuất chúng.